Billy Tse
HomeRoadmapBlogContact
Playground
Buy me a bug

© 2026 Billy Tse

OnlyFansLinkedInGitHubEmail
Back to Blog
Quantum Teleportation:瞬間移動嘅數學與物理(連埋 Cheat Sheet 拆解)
February 9, 2026•15 min read

Quantum Teleportation:瞬間移動嘅數學與物理(連埋 Cheat Sheet 拆解)

完整數學推導 Quantum Teleportation(量子隱形傳態)嘅原理,從 Bell State 建立到測量修正,附帶實用 Cheat Sheet 同埋直觀比喻解釋。

QuantumCMSC 5711AI

想像一下: 你有一枚硬幣(量子位元),你想將佢嘅「旋轉狀態」(量子態)傳送俾遠在火星嘅朋友 Bob。但你唔可以直接寄個硬幣過去,亦都唔知道佢具體點轉。點算?

這就是 Quantum Teleportation(量子隱形傳態)。它不是傳送物質,而是傳送「資訊」。

本文將用最直觀的比喻、完整的數學推導,以及最後的 Cheat Sheet,帶你一步步拆解這個神奇過程。

核心概念

Quantum Teleportation 需要三個 Qubits:

  1. Qubit 1 (Alice's Message): ∣ψ⟩=α∣0⟩+β∣1⟩|\psi\rangle = \alpha|0\rangle + \beta|1\rangle∣ψ⟩=α∣0⟩+β∣1⟩ (要傳送的訊息)
  2. Qubit 2 (Alice's Resource): 用於建立糾纏 (Entanglement)
  3. Qubit 3 (Bob's Resource): 接收端

整個過程分為四個階段。

數學符號說明

  • Dagger (†): 表示 Hermitian 共軛轉置 (Hermitian Conjugate/Adjoint)。對於量子態 ∣psirangle|psirangle∣psirangle,其 dagger 為 langlepsi∣langlepsi|langlepsi∣(bra)。對於矩陣,AdaggerA^daggerAdagger = 先轉置再取複數共軛。
  • Hermitian 矩陣: 滿足 H=H†H = H^\daggerH=H† 的矩陣。量子力學中的可觀測量(observable)都是 Hermitian 矩陣,因為它們的特徵值(測量結果)必須是實數。例如 Pauli 矩陣 X, Y, Z 都是 Hermitian。

第一階段:建造量子大橋 (Entanglement Creation)

目標: 在 Alice (位元 2) 和 Bob (位元 3) 之間建立一條「通道」。

  • 動作: 對位元 2 做 H(創造疊加態),然後對位元 2、3 做 CNOT(把疊加態的效果傳遞給位元 3,建立糾纏)。
  • 數學推導:
    1. 初始狀態:∣0rangle2∣0rangle3|0rangle_2 |0rangle_3∣0rangle2​∣0rangle3​
    2. Apply H2H_2H2​(創造 Superposition):frac1sqrt2(∣0rangle+∣1rangle)2∣0rangle3=frac1sqrt2(∣00rangle+∣10rangle)frac{1}{sqrt{2}}(|0rangle + |1rangle)_2 |0rangle_3 = frac{1}{sqrt{2}}(|00rangle + |10rangle)frac1sqrt2(∣0rangle+∣1rangle)2​∣0rangle3​=frac1sqrt2(∣00rangle+∣10rangle)
    3. Apply CNOT23CNOT_{23}CNOT23​(將疊加效果傳遞給另一個 qubit):當 2 是 0,3 不變;當 2 是 1,3 翻轉。
∣Φ+⟩=12(∣00⟩+∣11⟩)|\Phi^+\rangle = \frac{1}{\sqrt{2}}(|00\rangle + |11\rangle)∣Φ+⟩=2​1​(∣00⟩+∣11⟩)

這就是著名的 Bell State (EPR Pair)。

  • 為什麼必須「先 H 再 CNOT」?
    • H 閘的作用: 創造 Superposition(疊加態),讓 qubit 進入 ∣0⟩|0\rangle∣0⟩ 和 ∣1⟩|1\rangle∣1⟩ 的疊加狀態。
    • CNOT 閘的作用: 將一個 qubit 的疊加效果傳遞(entangle)到另一個 qubit,使兩者產生量子糾纏。
    • 比喻: H 閘讓硬幣開始旋轉(創造疊加態),CNOT 則把這枚硬幣的旋轉狀態「複製」給另一枚,使兩枚硬幣的命運綁在一起。
    • 後果: 如果沒有先做 H(硬幣靜止在 0),CNOT 就只是把 0 複製過去,兩者根本沒有產生關聯(糾纏)。必須先有「不確定性」,連結才有效。

第二階段:連結貨物 (Why CNOT 2-3 First?)

目標: 確保通道暢通,準備載入 Alice 的訊息 ∣ψ⟩|\psi\rangle∣ψ⟩ (位元 1)。

  • 系統總狀態: ∣ψ⟩1⊗∣Φ+⟩23|\psi\rangle_1 \otimes |\Phi^+\rangle_{23}∣ψ⟩1​⊗∣Φ+⟩23​
12(α∣0⟩+β∣1⟩)1(∣00⟩+∣11⟩)23\frac{1}{\sqrt{2}} (\alpha|0\rangle + \beta|1\rangle)_1 (|00\rangle + |11\rangle)_{23}2​1​(α∣0⟩+β∣1⟩)1​(∣00⟩+∣11⟩)23​

展開後:

12(α∣000⟩+α∣011⟩+β∣100⟩+β∣111⟩)\frac{1}{\sqrt{2}} (\alpha|000\rangle + \alpha|011\rangle + \beta|100\rangle + \beta|111\rangle)2​1​(α∣000⟩+α∣011⟩+β∣100⟩+β∣111⟩)
  • 關鍵順序: 必須先建立 2-3 的連結,才能做 1-2 的操作。
  • 為什麼不能先 CNOT 1-2?
    • 比喻: 2-3 是「造橋」,1-2 是「把車開上橋」。
    • 後果: 如果你先做 1-2,等於車子(訊息)已經開到了河岸邊(位元 2),結果發現橋(2-3 連線)根本還沒蓋好!這時訊息就會卡死在位元 2,永遠傳不到對岸的 Bob 那裡。

第三階段:Alice 的裝箱與解碼 (Encoding & Measurement)

目標: 把貨物 (1) 裝上橋 (2),並把「組裝說明書」拆解出來。

  • 動作: Alice 對位元 1、2 做 CNOT,接著對位元 1 做 H。
  • 數學運算 (Step-by-Step):
    1. CNOT (1 → 2):
      • α∣000⟩→α∣000⟩\alpha|000\rangle \to \alpha|000\rangleα∣000⟩→α∣000⟩
      • α∣011⟩→α∣011⟩\alpha|011\rangle \to \alpha|011\rangleα∣011⟩→α∣011⟩
      • β∣100⟩→β∣110⟩\beta|100\rangle \to \beta|110\rangleβ∣100⟩→β∣110⟩ (1控制2翻轉)
      • β∣111⟩→β∣101⟩\beta|111\rangle \to \beta|101\rangleβ∣111⟩→β∣101⟩ (1控制2翻轉)
      • 狀態:frac1sqrt2(alpha∣000rangle+alpha∣011rangle+beta∣110rangle+beta∣101rangle)frac{1}{sqrt{2}} (alpha|000rangle + alpha|011rangle + beta|110rangle + beta|101rangle)frac1sqrt2(alpha∣000rangle+alpha∣011rangle+beta∣110rangle+beta∣101rangle)
    2. H (on 1):
      • ∣0⟩1→12(∣0⟩+∣1⟩)|0\rangle_1 \to \frac{1}{\sqrt{2}}(|0\rangle + |1\rangle)∣0⟩1​→2​1​(∣0⟩+∣1⟩)
      • ∣1⟩1→12(∣0⟩−∣1⟩)|1\rangle_1 \to \frac{1}{\sqrt{2}}(|0\rangle - |1\rangle)∣1⟩1​→2​1​(∣0⟩−∣1⟩)
      • 代入並重組係數(這裡省略繁瑣的代數,直接看結果分類):
12[∣00⟩(α∣0⟩+β∣1⟩)+∣01⟩(α∣1⟩+β∣0⟩)+∣10⟩(α∣0⟩−β∣1⟩)+∣11⟩(α∣1⟩−β∣0⟩)]\frac{1}{2} [ |00\rangle(\alpha|0\rangle + \beta|1\rangle) + |01\rangle(\alpha|1\rangle + \beta|0\rangle) + |10\rangle(\alpha|0\rangle - \beta|1\rangle) + |11\rangle(\alpha|1\rangle - \beta|0\rangle) ]21​[∣00⟩(α∣0⟩+β∣1⟩)+∣01⟩(α∣1⟩+β∣0⟩)+∣10⟩(α∣0⟩−β∣1⟩)+∣11⟩(α∣1⟩−β∣0⟩)]
  • 邏輯:
    1. CNOT (1 → 2): 把貨物綁在橋墩上(資訊開始傳遞)。
    2. H (on 1): 這是**「鏡像解碼」**。把相位資訊 (alpha,betaalpha, betaalpha,beta) 壓縮成古典訊號。
  • 測量: Alice 測量 Qubit 1 和 2。量子態坍縮,Bob 手上的位元 (3) 瞬間變成 ∣ψ⟩|\psi\rangle∣ψ⟩ 的變形版本。

第四階段:Bob 的校正 (Fixing the Bias)

目標: Bob 收到變形的貨物,根據 Alice 的電話指示把它「修好」。

  • 現狀: 傳送過程會有隨機的視角偏差(Bias)。
  • 動作: 根據 Alice 傳來的兩位數密碼 (00, 01, 10, 11) 進行修正。
  • 重點: Bob 對自己手上的 Qubit 3 進行修正,不是修正 Alice 的位元。

修正計算 (The Fix):

解讀規則(從左到右):

  • 左邊的位元 = 1 → 用 X Gate(修正 Bit Flip)
  • 右邊的位元 = 1 → 用 Z Gate(修正 Phase Flip)
  1. Case 00 (Alice 測到 00):
    • Bob 狀態:alpha∣0rangle+beta∣1ranglealpha|0rangle + beta|1ranglealpha∣0rangle+beta∣1rangle
    • 這就是 ∣psirangle|psirangle∣psirangle!
    • Action: Do nothing (III)。
  2. Case 01 (Alice 測到 01):
    • Bob 狀態:alpha∣0rangle−beta∣1ranglealpha|0rangle - beta|1ranglealpha∣0rangle−beta∣1rangle
    • 問題:相位 β\betaβ 變成了負號(Phase Flip)。
    • Action: Apply Z Gate(右邊位元是 1)。
      • Z(α∣0⟩−β∣1⟩)=α∣0⟩−β(−∣1⟩)=α∣0⟩+β∣1⟩Z(\alpha|0\rangle - \beta|1\rangle) = \alpha|0\rangle - \beta(-|1\rangle) = \alpha|0\rangle + \beta|1\rangleZ(α∣0⟩−β∣1⟩)=α∣0⟩−β(−∣1⟩)=α∣0⟩+β∣1⟩ ✅
  3. Case 10 (Alice 測到 10):
    • Bob 狀態:alpha∣1rangle+beta∣0ranglealpha|1rangle + beta|0ranglealpha∣1rangle+beta∣0rangle
    • 問題:0 和 1 反了(Bit Flip)。
    • Action: Apply X Gate(左邊位元是 1)。
      • X(α∣1⟩+β∣0⟩)=α∣0⟩+β∣1⟩X(\alpha|1\rangle + \beta|0\rangle) = \alpha|0\rangle + \beta|1\rangleX(α∣1⟩+β∣0⟩)=α∣0⟩+β∣1⟩ ✅
  4. Case 11 (Alice 測到 11):
    • Bob 狀態:alpha∣1rangle−beta∣0ranglealpha|1rangle - beta|0ranglealpha∣1rangle−beta∣0rangle
    • 問題:0/1 反了,而且相位也反了。
    • Action: Apply X then Z(兩個位元都是 1)。
      • X→α∣0⟩−β∣1⟩X \to \alpha|0\rangle - \beta|1\rangleX→α∣0⟩−β∣1⟩
      • Z→α∣0⟩+β∣1⟩Z \to \alpha|0\rangle + \beta|1\rangleZ→α∣0⟩+β∣1⟩ ✅

⚡ Quick Cheat Sheet

這是 Bob 的快速對照表:

Alice 測量結果Bob 收到的狀態 (Bias)偏差類型Bob 的修理工具最終結果
00$\alpha0\rangle + \beta1\rangle$沒歪
01$\alpha0\rangle - \beta1\rangle$顏色反轉 (Phase Flip)
右邊=1$\psi\rangle$
10$\alpha1\rangle + \beta0\rangle$上下顛倒 (Bit Flip)
左邊=1$\psi\rangle$
11$\alpha1\rangle - \beta0\rangle$全歪了
兩邊都=1$\psi\rangle$

極簡總結

  1. 先 H 再 CNOT (2,3): H 創造 superposition(疊加態),CNOT 將疊加效果傳遞給另一個 qubit 建立糾纏通道。
  2. 先 2-3 後 1-2: 先蓋好橋,再把車開上去 → 確保路是通的。
  3. Alice 測量: 寄出說明書 → 傳送解碼金鑰。
  4. Bob 修正: 照說明書修理自己的 Qubit 3 → 還原完美的 ∣psirangle|psirangle∣psirangle。

Created by Notion AI for Billy Tse

Back to all articles
目錄